Helpu’r dysgwyr i adalw gwybodaeth am y diagramau a ddefnyddir i gynrychioli bondiau cofalent a’u cyfyngiadau
Mae’r adnodd hwn yn rhan o’n cymorth ar gyfer llythrennedd mewn addysgu gwyddoniaeth, sydd wedi’i ddylunio i wreiddio llythrennedd yn eich cwricwlwm a datblygu sgiliau’r dysgwyr o ran darllen, ysgrifennu a siarad am wyddoniaeth, a’u dealltwriaeth o iaith wyddonol.
-
Lawrlwythwch
Lawrlwythwch y stribedi strwythur (y mae pump ohonynt wedi eu hargraffu ar bob tudalen), i helpu’r dysgwyr i ddod o hyd i wybodaeth neu ei hadalw ac ysgrifennu’n annibynnol.
Mae atebion enghreifftiol ar gael yn y canllawiau i athrawon.
Gweld a lawrlwytho rhagor o Stribedi strwythur
Amcanion dysgu
- Diffinio’r term bond cofalent.
- Adnabod, defnyddio a dehongli gwahanol fathau o ddiagramau o fondio cofalent mewn moleciwlau bach.
- Nodi cyfyngiadau modelau bondio cofalent.
Cyflwyniad
Mae bondio cofalent yn digwydd pan fydd electronau’n cael eu rhannu. Mae llawer o wahanol sylweddau sydd â bondio cofalent. Gellir cynrychioli bondio cofalent mewn gwahanol fathau o ddiagramau. Yn y gweithgaredd hwn, bydd y dysgwyr yn dod i ddeall y diagramau hyn a’u cyfyngiadau.
Sut mae defnyddio stribedi strwythur
Math o sgaffald yw stribedi strwythur, a gallwch eu defnyddio i helpu’r dysgwyr i adalw gwybodaeth yn annibynnol. Defnyddiwch nhw i gael trosolwg ar ddechrau’r pwnc, i ysgogi gwybodaeth flaenorol, neu i grynhoi’r dysgu ar ddiwedd pwnc addysgu. I gael rhagor o syniadau am sut mae defnyddio stribedi strwythur gyda’ch dysgwyr, edrychwch ar 5 ffordd o ddefnyddio stribedi strwythur yn effeithiol
Mae gan y stribedi strwythur adrannau sy’n cynnwys awgrymiadau, ac mae eu maint yn awgrymu faint mae’n rhaid i’r dysgwyr ei ysgrifennu. Bydd y dysgwyr yn gludo’r stribedi ar ymyl llyfr gwaith ac yn ysgrifennu eu hatebion wrth ymyl yr adrannau, mewn brawddegau llawn. Ar ôl i’r dysgwyr orffen defnyddio’r stribed strwythur, dylai fod ganddynt set o dudalennau A4 yn llawn nodiadau ac enghreifftiau.
Mae pum stribed ar dudalen a bydd angen eu torri i’r maint cywir ar ôl eu hargraffu. Maent ar ail dudalen y daflen i fyfyrwyr.
Sgaffaldio
Er mwyn rhoi rhagor o gymorth i’r dysgwyr i ateb y cwestiynau, gallwch gynnwys rhestr o eiriau allweddol neu ychwanegu awgrymiadau at y stribed strwythur.
Wrth i’r dysgwyr fagu hyder, mae’n bosibl y byddant yn gallu ateb y cwestiwn heb y stribed strwythur neu roi cynnig ar y cwestiwn yn gyntaf ac yna defnyddio’r stribed strwythur i wella neu i hunanasesu eu hateb.
Metawybyddiaeth
Mae’r gweithgaredd hwn yn helpu’r dysgwyr i ddatblygu eu sgiliau metawybyddol mewn tri maes allweddol.
- Cynllunio: mae’r stribedi’n darparu sgaffaldiau i gynllunio’r ymateb ysgrifenedig. Bydd y dysgwyr yn penderfynu o ble i gasglu gwybodaeth (gwerslyfrau, eu nodiadau eu hunain, gwefannau adolygu). Gofynnwch i’r dysgwyr: ydy’r ffynhonnell wybodaeth rydych chi’n ei defnyddio yn ddibynadwy?
- Monitro: mae’r cwestiynau yn y stribed strwythur yn rhoi awgrymiadau i’r dysgwyr ac maent yn gallu gwirio eu hateb yn erbyn yr awgrymiadau. Gofynnwch i’r dysgwyr: ydych chi wedi rhoi sylw i’r holl gwestiynau yn y lle gwag sydd wedi’i ddarparu? Oes angen i chi newid unrhyw beth er mwyn cwblhau’r dasg?
- Gwerthuso: gall y dysgwyr hunanasesu neu ofyn i gyd-ddysgwr wirio eu gwaith yn erbyn yr atebion. Gofynnwch i’r dysgwyr: wnaethoch chi gyflawni’r hyn roeddech chi’n bwriadu ei gyflawni? Beth gallech chi ei wneud yn wahanol y tro nesaf?
Geiriau allweddol
Bondio, cofalent, cyfyngiad, moleciwl, polymer.
Cwestiwn dilynol
Dylai’r dysgwyr ateb y cwestiwn hwn ar ôl iddynt roi cynnig ar y stribed strwythur. Mae’r stribed strwythur yn ysgogi’r wybodaeth ofynnol y gall y dysgwyr ei defnyddio wedyn i ateb y cwestiwn.
Mae’r ffotograff yn dangos moleciwl bach wedi’i adeiladu gyda Molymods®.

Rhowch fformiwla’r moleciwl a lluniadwch y moleciwl ar ffurf:
(a) Diagram dot a chroes
(b) Diagram pêl a ffon
(c) Fformiwla sgerbydol neu adeileddol
Atebion
Rhoddir atebion posibl ar gyfer y gweithgaredd stribed strwythur yn y nodiadau i athrawon y gellir eu lawrlwytho.
Atebion i’r cwestiwn dilynol:
Fformiwla ethan yw C2H6. (gwnewch yn siŵr bod y dysgwyr yn rhoi’r rhifau ar ffurf is-nodau)
(a) Diagram dot a chroes:

(b) Diagram pêl a ffon:

(c) Fformiwla sgerbydol neu adeileddol:

Downloads
Diagramau bondio cofalent stribed strwythur: taflen myfyriwr
Handout | PDF, Size 0.17 mbDiagramau bondio cofalent stribed strwythur: nodiadau i athrawon
Handout | PDF, Size 0.33 mbDiagramau bondio cofalent stribed strwythur: taflen myfyriwr
Editable handout | Word, Size 0.5 mbDiagramau bondio cofalent stribed strwythur: nodiadau i athrawon
Editable handout | Word, Size 0.59 mb









No comments yet