Sut mae gorchudd graffen yn gwarchod paentiadau rhag pylu

Gall haen dryloyw o graffen, dim ond ychydig o atomau o drwch, atal pigmentau mewn paentiadau rhag pylu drwy eu hamddiffyn rhag golau uwchfioled, lleithder a llygryddion yn yr aer.

Mae ymchwilwyr yn awgrymu y gall gorchudd graffen atal hyd at 70% o liw rhag pylu. Er bod union lefel yr amddiffyniad yn dibynnu ar y lliwiau ac is-haen y pigmentau, ‘mae hyn yn cyfateb i tua 200 mlynedd o aramlygiad o dan yr amodau a geir mewn amgueddfeydd’, meddai arweinydd yr astudiaeth, Costas Galiotis o Sefydliad Ymchwil a Thechnoleg Hellas yng Ngwlad Groeg.

‘Mae graffen yn amsugno cryn dipyn o olau uwchfioled, yn dibynnu ar nifer yr haenau, ac mae’n rhwystr da iawn yn erbyn ocsigen a lleithder,’ eglura Costas. ‘Mae’n atal y lliwiau rhag pylu drwy leihau pelydriad niweidiol yn ogystal ag atal trylediad cyfryngau ocsidio.’

Defnyddiodd yr ymchwilwyr beiriant i roi’r gorchudd ar baentiad gan ddefnyddio dellt graffen atomig-denau a gafodd eu tyfu drwy ddyddodi anwedd ar is-haen gopr a’u trosglwyddo i haen adlynol. Mae dau roler yn gwasgu’r paentiad a’r ffilm at ei gilydd yn ysgafn, ac yna’n tynnu’r ffilm, gan adael dim ond yr haen graffen.

I brofi’r gorchudd, aeth yr ymchwilwyr ati i greu proses heneiddio artiffisial: gan ddod â disgiau lliw wedi’u hamddiffyn gan haenau o graffen i gysylltiad â lefelau uchel o olau, cynhesrwydd a lleithder. Fe wnaethant hefyd archwilio’r effeithiau ar baentiad – inc Indiaidd ar bapur sgleiniog – gan orchuddio un hanner gyda’u gorchudd graffen a gadael yr hanner arall heb ei amddiffyn. Ar ôl i’r llun gael ei adael yn y siambr heneiddio am fwy na 1000 awr, roedd lliwiau’r hanner heb amddiffyniad yn amlwg wedi pylu amlwg ond roedd y lliwiau a amddiffynnwyd gan y gorchudd graffen wedi aros yn gryf.

Darllenwch y stori lawn yn Chemistry World.