Rhowch hwb i hyder eich myfyrwyr 14–16 oed wrth luniadu diagramau ffurfwedd electronau gyda’r camau hawdd eu dilyn hyn
Mae diagram ffurfwedd electronau yn fodel sy’n darlunio safle electronau wrth iddynt orbitio niwclews atom. Cynrychiolir yr electronau gan ddotiau neu groesau ac maent wedi’u lleoli mewn lefelau egni, neu ‘blisg’, o amgylch y niwclews canolog. Gelwir hwn weithiau’n fodel Bohr, neu’n fodel ‘cysawd yr haul’.
Gweld a lawrlwytho rhagor o ffeithluniau
Neils Bohr oedd y person cyntaf i awgrymu’r syniad bod electronau’n orbitio’r atom mewn plisg sefydlog, neu lefelau egni, a hynny yn 1913. Arsylwodd Bohr mai dim ond ar donfeddi penodol yr oedd ffrwydradau o egni’n allyrru o atomau hydrogen, a’r rheini’n weladwy fel golau. Awgrymodd fod hyn oherwydd bod electronau’n symud rhwng lefelau egni yn hytrach na’u bod wedi eu gwasgaru ar hap o amgylch y niwclews. Dyfarnwyd gwobr Nobel iddo am ei waith.
Gwnaeth Bohr argraff ar ei gyd-wyddonydd Rutherford, a ddarganfyddodd niwclews yr atom, ond ni lwyddodd i ddarbwyllo JJ Thomson, y cafodd ei fodel ‘pwdin Dolig’ o’r atom ei ddisodli gan fodel Rutherford, ac yna gan fodel Bohr.
Ym model Bohr, mae rhai rheolau a fydd yn eich helpu i luniadu diagramau cywir.
- Rhaid i electronau fod yn y plisgyn isaf sydd ar gael, yr un agosaf at y niwclews.
- Uchafswm yr electronau a all lenwi pob plisgyn yw:
- dau yn y plisgyn cyntaf,
- wyth yn yr ail blisgyn,
- wyth yn y trydydd plisgyn.
- Mae gan galsiwm, yr 20fed elfen, ddau electron arall sy’n mynd i’r pedwerydd plisgyn.
Yn y nodiant llaw-fer ar gyfer ffurfwedd electronau, gellir ysgrifennu nifer yr electronau ym mhob plisgyn yn hytrach na’u lluniadu. Caiff pob plisgyn ei wahanu gan atalnod llawn neu goma. Ar gyfer nitrogen, byddai hyn yn 2.5 neu 2,5 ac ar gyfer calsiwm byddai hyn yn 2.8.8.2 neu 2,8,8,2.
Oeddech chi’n gwybod …?
Mae trefniant electronau elfen yn dweud wrthych ymhle y mae’r elfen wedi’i lleoli yn y tabl cyfnodol. Mae nifer y plisg yn dangos ym mha gyfnod, neu res, y mae’r elfen ac mae nifer yr electronau yn y plisgyn allanol yn dangos ym mha grŵp y mae’r elfen.
Sut i luniadu diagram ffurfwedd electronau
Dewch o hyd i’r elfen yn y tabl cyfnodol. Mae’r rhif atomig yn dweud wrthych beth yw cyfanswm yr electronau y mae angen i chi eu lluniadu. Er enghraifft, mae gan botasiwm 19 electron
Lluniadwch gylch bach ac ysgrifennu’r symbol yn y canol. Mae hwn yn cynrychioli’r niwclews
Lluniadwch gylch o amgylch y niwclews. Dyma’r plisgyn electronau cyntaf
Ychwanegwch hyd at ddau electron at y plisgyn electronau cyntaf. Fel arfer, mae electronau’n cael eu cynrychioli gan ddot neu groes
Lluniadwch gylch arall o amgylch y plisgyn cyntaf. Dyma’r ail blisgyn
Ychwanegwch hyd at wyth electron at yr ail blisgyn
Lluniadwch gylch arall o amgylch yr ail blisgyn electronau. Dyma’r trydydd plisgyn
Lluniadwch gylch arall o amgylch yr ail blisgyn electronau. Dyma’r trydydd plisgyn
Ychwanegwch hyd at wyth electron at y trydydd plisgyn
Lluniadwch y cylch olaf o amgylch y trydydd plisgyn. Dyma’r pedwerydd plisgyn electronau
Ychwanegwch hyd at ddau electron at y pedwerydd plisgyn electronau. Ar gyfer potasiwm, dim ond un electron sy’n cael ei ychwanegu at y plisgyn hwn
Yn awr, lluniadwch yr 20 elfen gyntaf
Defnyddiwch y camau uchod i luniadu diagramau ffurfwedd electronau o’r 20 elfen gyntaf
Gall safle’r electronau ddibynnu ar yr hyn y mae angen i chi ei luniadu nesaf
Hoffech chi gael canllawiau cam wrth gam eraill ar luniadu bondiau? Edrychwch ar yr erthyglau hyn sy’n cynnwys adnoddau ar luniadu diagramau dot a chroes ar gyfer:
Pob darlun © Dan Bright
Downloads
Sut i luniadu diagramau ffurfwedd electronau: poster
Handout | PDF, Size 16.41 mbSut i luniadu diagramau ffurfwedd electronau: taflen ffeithiau
Handout | PDF, Size 0.15 mbSut i luniadu diagramau ffurfwedd electronau: taflen myfyriwr
Handout | PDF, Size 0.35 mbSut i luniadu diagramau ffurfwedd electronau: nodiadau i athrawon
Handout | PDF, Size 0.66 mbSut i luniadu diagramau ffurfwedd electronau: taflen ffeithiau
Editable handout | Word, Size 77 kbSut i luniadu diagramau ffurfwedd electronau: taflen myfyriwr
Editable handout | Word, Size 0.37 mbSut i luniadu diagramau ffurfwedd electronau: nodiadau i athrawon
Editable handout | Word, Size 0.76 mb









No comments yet