Atgyfnerthu dealltwriaeth eich myfyrwyr o adeiledd a phriodweddau metelau ac aloion

Mae bondio metelig yn fath o fond cemegol cryf sy’n digwydd mewn metelau pur ac aloion.

Lawrlwytho’r adnoddau

Lawrlwytho’r Cyfan
  • Tudalennau enghreifftiol sy'n ffurfio'r adnodd hw

    Poster ffeithlun a thaflen ffeithiau

    Arddangoswch y poster yn eich ystafell ddosbarth neu ar daflunydd. Neu gallwch ei argraffu a’i ddefnyddio fel taflen i’w dosbarthu.

  • Tudalennau enghreifftiol sy'n ffurfio'r adnodd hw

    Taflenni gwaith wedi’u sgaffaldio

    Defnyddiwch y gweithgaredd cysylltiedig i asesu dealltwriaeth y dysgwyr o adeiledd a bondio mewn metelau ac aloion gyda chwestiynau cywir ac anghywir, adnabod y gwall, ac ateb hir. Mae’r daflen waith wedi’i sgaffaldio i fyfyrwyr yn cynnwys awgrymiadau a stribed strwythur i gynnig mwy o gymorth i’r dysgwyr.

    • Taflen waith heb ei sgaffaldio i fyfyrwyr ar ffurf MS Word neu pdf
    • Taflen waith wedi’i sgaffaldio i fyfyrwyr ar ffurf MS Word or pdf
    • Yr atebion a’r canllawiau i athrawon ar ffurf MS Word neu pdf

Gweld a lawrlwytho rhagor o ffeithluniau

Adeileddau tri dimensiwn enfawr yw metelau lle mae haenau o ïonau metel positif wedi’u hamgylchynu gan fôr o electronau plisg allanol dadleoledig

Mae’r ïonau metel yn yr adeiledd dellten tri dimensiwn wedi’u pacio’n agos at ei gilydd. Mae hyn yn golygu bod gan fetelau ddwysedd uchel

Oeddech chi’n gwybod …?

Dim ond symbol yr elfen yw fformiwla gemegol metel gan nad yw dellt metelig yn cynnwys nifer penodol o atomau – e.e. mae sodiwm yn cael ei gynrychioli fel Na.

Adeiledd a phriodweddau

Mae angen llawer iawn o egni i drechu bondiau metelig, felly mae gan fetelau ac aloion ymdoddbwyntiau a berwbwyntiau uchel.

Mae metelau’n ddargludyddion trydanol da oherwydd bod yr electronau dadleoledig yn rhydd i symud drwy’r adeiledd a chario gwefr drydanol.

Mae symudiad electronau’n caniatáu i egni thermol basio’n effeithlon drwy fetelau, sy’n golygu eu bod yn ddargludyddion thermol da hefyd.

Oeddech chi’n gwybod …?

Mae ymdoddbwyntiau a berwbwyntiau metelau yn gysylltiedig â nifer yr electronau plisg allanol. Po fwyaf yw gwefr yr ïon metel, y mwyaf yw nifer yr electronau dadleoledig a’r cryfaf yw’r bondiau.

Dim ond un math o atom metel sydd mewn metelau pur, felly mae’r atomau wedi’u trefnu’n haenau sy’n gallu llithro dros ei gilydd. Mae hyn yn golygu eu bod yn hydrin – mae modd eu morthwylio neu eu gwasgu i siâp heb iddynt dorri na chracio – ac yn hydwyth, felly mae modd eu tynnu allan i greu gwifrau

Mae aloion yn gymysgedd o ddwy elfen neu ragor ac mae o leiaf un o’r elfennau hynny’n fetel. Bondiau metelig yw’r atyniadau electrostatig cryf rhwng yr ïonau metel sydd â gwefr bositif a’r electronau dadleoledig Mewn aloi, mae’r atomau’n wahanol feintiau, sy’n ystumio’r adeiledd haenog. Mae hyn yn golygu bod angen mwy o rym i wneud i’r haenau lithro dros ei gilydd, sy’n gwneud aloi’n galetach ac yn gryfach na’r metel pu

Oeddech chi’n gwybod …?

Mae aloion alwminiwm yn cael eu defnyddio i wneud awyrennau, oherwydd eu bod yn ysgafn ac yn gryf iawn. Maent hefyd yn gallu gwrthsefyll cyrydiad oherwydd bod alwminiwm yn gallu ffurfio haen amddiffynnol denau o alwminiwm ocsid.

Pob darlun © Dan Bright

 

Eisiau mwy o bosteri ar fondio?

Rhowch gynnig ar y posteri hyn gyda gweithgareddau sy’n barod ar gyfer yr ystafell ddosbarth i ddysgwyr 14–16 oed:

Downloads

Download all
Emma is an assistant subject leader of science at Horizon Community College in Barnsley. She won the RSC Early Career Prize for Excellence in Secondary and Further Education in 2021.View full profile

More Emma Bickerstaffe

Topics